//
Actualiteit, Italië, Opinie

Nieuwe regering in Italië: reus op lemen voeten?

Palazzo Montecitorio, de zetel van de Italiaanse Kamer van Volksvertegenwoordigers. (Foto Flickr: Michel Guilly)

Palazzo Montecitorio, de zetel van de Italiaanse Kamer van Afgevaardigden. (Foto Flickr: Michel Guilly)

Twee maanden na de verkiezingen heeft Italië een nieuwe regering. Daarvoor had het land wel een ‘nieuwe’ — herverkozen — president nodig, maar desalniettemin: een regering. Gedragen door een brede coalitie. Maar staat dat garant voor duurzaamheid en efficiëntie?

door Gunther Malin

Na de verkiezingen in februari zaten de Italiaanse politici in een patstelling. De partij van Mario Monti werd afgestraft voor het harde besparingsbeleid van zijn technocratische regering. Het linkse blok slaagde er niet eens in één procent meer te halen dan de rechtse coalitie van voormalig premier Silvio Berlusconi (29,55% tegen 29,18%). Een overwinning, die er nauwelijks een was. En ten slotte, natuurlijk: Beppe Grillo. Zijn partij haalde maar liefst 25,5% van de stemmen binnen. Enig probleem: hij weigerde in een coalitie te stappen met eender welke partij.

Pier Luigi Bersani, inmiddels ex-voorzitter van de Partito Democratico (PD), kreeg de opdracht een oplossing te zoeken. Hij sloot op zijn beurt een coalitie uit met het Volk van de Vrijheid (Pdl) van Berlusconi, wat de mogelijkheden sterk beperkte. Namelijk: geen. De volledig vastgelopen regeringsvorming werd doorkruist door het aflopende mandaat van president Giorgio Napolitano. Midden in de wedstrijd van scheidsrechter veranderen: voetballers weten dat dat zelden in het voordeel is van de match.

Pijnlijke barsten

Alle partijen schoven hun favoriete opvolger naar voren. Franco Marini, voorgesteld door de PD en Bersani, kwam bij de eerste stemronde maar liefst 151 stemmen tekort. Bijzonder pijnlijk, aangezien PD’ers na de stemronde openlijk toegaven dat zij Marini niét gesteund hadden, tegen de partijafspraken in. Wanneer de kandidaat ook de tweede stemronde verloor en de andere keuzes, Romano Prodi en Massimo D’Alema, het eveneens niet haalden, werd de positie van Bersani onhoudbaar.

Het moge duidelijk zijn dat het linkse blok allesbehalve coherent uit de verkiezingen is gekomen. Dat PD-leden in de pers zonder blikken of blozen toegeven dat zij hun voorzitter niet volgen, is een klucht van de ergste soort. De presidentsverkiezing bewees ook dat het onderlinge vertrouwen bij de partijen onderling ver te zoeken is. De herverkiezing van Napolitano was geen consensus, maar een gemakkelijkheidsoplossing om het triestig stukje theater in het parlement te beëindigen.

Enrico Letta wie?

Na verrassend korte onderhandelingen onder formateur Enrico Letta (PD), legde hij zondag de eed af met zijn nieuwe regering. De in het buitenland vrij onbekende 46-jarige politicus was in de regering-D’Alema van 1998 de jongste minister (van Gemeenschapsbeleid) in de geschiedenis van de Italiaanse republiek. Nadien was hij ook nog tweemaal minister van Industrie, (liberaal) Europarlementslid, staatssecretaris en de laatste jaren Kamerlid voor de PD, waarvan hij ook vicesecretaris was. Volgens analisten en opiniemakers is hij een zeer geschikte kandidaat om de brede, incoherente coalitie te leiden.

Met de regering-Letta rekent Italië ook wat af met de traditie van oude krokodillen, een van de verwijten van Beppe Grillo. De gemiddelde leeftijd van de ministers bedraagt ‘slechts’ 53. Onder de technocratische regering-Monti was dat 62 jaar. Dat en het feit dat deze regering de eerste zwarte minister (van Integratie, Cécile Kyenge) kent in de geschiedenis van de Republiek geeft aan dat ze toch innovatie en verandering ambieert.

Strategie

Ondanks die tekenen van verandering, is zelfs na verkiezingen de nieuwe regering niet technocraten-vrij. Dat die mensen op sleutelposities zetelen is wel niet toevallig. Fabrizio Saccomanni (Banca d’Italia) als minister van Economie en Enrico Giovannini als minister van Arbeid zullen de financiële markten mogelijk gerust kunnen stellen. De post van Justitie ging niet — zoals Berlusconi ongetwijfeld had gehoopt — naar poulain Angelino Alfano, maar naar de technocrate Anna Maria Cancellieri. Met de partij van il Cavaliere als regeringspartij is dat geen slechte zet. De kans dat vos der Italiaanse politiek dat kabinet misbruikt om zijn lopende processen te ontlopen, wordt daarmee kleiner. Al heeft Alfano met de positie van minister van Binnenlandse Zaken nog altijd een belangrijke rol.

Ten slotte de keuze voor Emma Bonino als minister van Buitenlandse Zaken. Zij moet voor de nodige (positieve) uitstraling zorgen in de internationale politiek, iets wat Italië na de passages van Silvio Berlusconi kan gebruiken. Ze heeft heel wat politieke ervaring als minister in eerdere regeringen en eveneens als lid van de Europese Commissie.

Voorlopig lijkt de strategie van Letta aldus samen te vatten met ‘de juiste mensen op de juiste plaats’.

Does size matter?

De regering-Letta wordt gedragen door een brede coalitie van de PD, Pdl en de partij van Mario Monti. ‘Gedragen’. Want slechts één dag na de eedaflegging duikt al het eerste mogelijke struikelblok op: de belasting op het eerste huis (Imu). Afgeschaft onder de regering-Berlusconi, terug ingevoerd door Mario Monti. Een maatregel die de schatkist 4 miljard euro opleverde en die Il Cavaliere — zo beloofde hij tijdens de verkiezingscampagne — opnieuw wil afschaffen én terugstorten aan de Italianen.

“De Imu wordt afgeschaft of we trekken onze steun voor deze regering in”, liet Berlusconi dinsdag al optekenen. Letta zei eerder al dat hij in juni de belasting zou herzien en dat in afwachting daarvan de Imu niet betaald zou moeten worden. Een herziening betekent natuurlijk niet de afschaffing en het is afwachten of Il Cavaliere daarmee genoegen zal nemen. Zo niet kan een volgende vertrouwensstemming snel plaatsvinden en niet per se in het voordeel van Letta. Of hoe een brede coalitie niet betekent dat die ook stevig aan elkaar hangt.

Dat gebrek aan coherentie betekent ook dat de regering het moeilijk zal hebben om zware maatregelen, zoals de afslanking van het ambtenarenapparaat of de hervorming van de arbeidswet, door te voeren. Vakbonden en belangengroepen zullen weinig vrezen van een overheid die elk moment kan kapseizen, en dus niet snel geneigd zijn toegevingen te doen. Wanneer de meerderheid zelden op eenzelfde lijn zit, zijn zware beslissingen onmogelijk te nemen.

Vechtende honden

En dan duikt dat aloude gezegde op: wanneer twee honden vechten om een been, gaat een derde ermee lopen. En dat is in Italië niet anders. Terwijl de PD en de Pdl mekaar besnuffelen en uitdagen, wacht de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo af. Als Enrico Letta er niet in slaagt zijn team samen te houden en er nieuwe verkiezingen komen, zal er maar een winnaar zijn. De PD heeft al geen geloofwaardigheid op overschot, dus een blamage voor haar eigen eerste minister kan ze missen als kiespijn. De Pdl overleefde al meerdere stormen, maar zelfs een kat heeft slechts negen levens.

Bij een falen van de nieuwe regering, heeft Grillo wat hij wil: het bewijs dat de traditionele partijen het land niets meer te bieden hebben. En zelfs als de ministers erin slagen om hun plannen door te voeren, zal dat ten koste gaan van hun populariteit. De Italianen zijn de besparingen meer dan beu, maar ze zijn nog lang niet ten einde. En dan is er altijd Grillo die met open armen klaar staat om zijn volk te troosten en betere tijden te beloven.

Moeilijk gaat ook

Enrico Letta staat met zijn 21-koppige ploeg voor heel wat uitdagingen in een economisch en sociaal moeilijk klimaat. Dat het land nood heeft aan stabiliteit en toekomstperspectief is duidelijk. Om dat te beseffen was de schietpartij voor het Chigi-gebouw in Rome (ambtswoning van de premier) zelfs niet nodig. Werkloosheid is hoedanook geen excuus om willekeurig mensen neer te schieten, maar is wel tekenend voor de wanhoop van vele Italianen.

Falen is eigenlijk geen optie voor deze regering. Het wordt tijd dat Italië terug bewijst dat het met een (zo goed als volledig) verkozen ministerteam het land terug op de rails kan krijgen. Dat Italianen terug kunnen denken aan een toekomst in eigen land, in plaats van hun geluk te beproeven in andere Europese lidstaten. Gemakkelijk zal het niet zijn, maar moeilijk gaat ook.

© 2013 – Deze bijdrage werd geschreven voor DeWereldMorgen.be

Advertenties

Over Gunther Malin

Nationaal eindredacteur bij 'Het Laatste Nieuws' en journalist.

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 57 andere volgers

%d bloggers liken dit: