//
Journalistiek, Opinie

Krantenfora: interessant of degoutant?

“Si tous les dégoûtés s’en vont, il n’y a que les dégoûtants qui restent”, zegt Marianne Thyssen (CD&V) in De Standaard over lezersfora op krantenwebsites. Volgens Karl Vannieuwkerke zijn de lezersreacties zelfs “Zum Kotzen“. Zijn er nog fora nodig op krantenwebsites of schaffen de mediahuizen ze beter af?

door Gunther Malin

Het is al langer duidelijk: het niveau van de commentaren op de nieuwswebsites laat vaak te wensen over. Steeds meer mensen beschikken over Internet en grijpen de nieuwe media aan om snel hun mening te kunnen geven over elk onderwerp dat online verschijnt. Dat gebeurt niet altijd met kennis van zaken en dat leidt soms tot discussies waar inhoudelijke argumenten ver te zoeken zijn. Niet zelden wordt er gewoon op de man gespeeld.

Hebben lezersreacties dan nog wel een nut of blijven inderdaad enkel nog de dégoûtants achter? Aangezien ik met één been in de categorie van de dégoûtés sta, wordt het tijd de voor- en nadelen eens tegen elkaar af te wegen.

Waarom lezers laten reageren?

Volgens Mishne en Glance (2010) zorgt de mogelijkheid om te reageren voor een interactie tussen schrijver en lezer. De mogelijkheid is gegroeid vanuit de blogs, waar het common practice is dat blogbezoekers reageren op de inhoud van de blog. Op die manier ontstaat er een dialoog tussen de schrijver en zijn publiek.

Lezersfora bieden vaak onbeperkte ruimte voor een reactie en laten ook toe onmiddellijk te reageren. De reacties worden bovendien weinig tot niet gemodereerd. Rosenberry (2005) ziet de lezersfora als een onderdeel van de waakhondfunctie van de media:

“[A new role for online journalists that can help reclaim the mantle of the Fourth Estate by] putting institutional authority behind citizen voices, providing places for citizen interaction on public affairs issues, providing spaces for citizen interaction with officials, combining institutional voices with citizen voices and using interactive tools such as hyper-story presentations to present public affairs information serving the surveillance function” (p. 66)

De pers maakt haar rol als waakhond dus waar door de bevolking de kans te geven direct te reageren op politiek en institutioneel nieuws.

Lezersfora aanbieden op nieuwswebsites zorgt bijgevolg voor meer interactie tussen medium en publiek, maar dient ook voor meer betrokkenheid van de burger bij de samenleving.

Voordelen

Rico den Burger, communicatieadviseur en social media strateeg, somt in een artikel zowel voor- als nadelen op. Lezersreacties zouden een aanvulling zijn op de traditionele journalistiek om verschillende redenen.

Reinder Rustema, docent media aan de Universiteit Amsterdam, sluit zich aan bij den Burger. Volgens hem zorgen lezersfora voor een meer divers debat. Een journalist heeft nooit voldoende ruimte om alle stemmen aan het woord te laten komen. Die beperkingen kunnen gecompenseerd worden door ruimte voor discussie buiten het artikel, liefst via andere websites.

Ze zorgen voor een betere vorm van hoor en wederhoor. Minderheden en niet gehoorde bronnen krijgen de kans om te reageren en eventuele onzorgvuldigheden recht te zetten. Op die manier dragen lezersreacties bij tot een betere kwaliteit van het nieuws en een rijker journalistiek debat, zegt ook Alexander Pleijter, docent journalistiek.

Lezersfora leiden ook tot meer transparantie. Op vraag van de lezer kan de schrijver zijn argumenten toelichten en verder uitdiepen. De journalist moet daarbij uit zijn ivoren toren komen en in direct contact treden met zijn publiek.

Algemener zijn de bevindingen van Mishne en Glance (2010) die besluiten dat commentaren een idee kunnen geven van de kwaliteit van een artikel. Indien een artikel aanleiding geeft tot veel discussie is de kans groter dat de inhoud interessant is en de moeite om te lezen.

Reading comment threads, an online editor said, can lead to “getting very depressed: ‘They all hate us, what’s the point, why don’t we just pack it all in?'”

Nadelen

Uit het artikel van den Burger blijkt al snel dat de nadelen volgens hem talrijker zijn dan de voordelen. Een zoektocht via Google naar andere opinies levert eveneens vooral standpunten van tegenstanders op.

Een punt waar veel journalisten en redacteurs zich het hoofd over breken is de moderatie van de fora. Meestal stromen de reacties binnen aan een hoge snelheid, die het de journalist moeilijk maakt alles behoorlijk na te lezen. Volgens een onderzoek van Schuth, Marx en De Rijke (2007, geciteerd in den Burger) telt een gemiddeld artikel van Nederlandse dagbladen bijna 42 reacties.

De Nieuwe Reporter geeft vier manieren om te modereren:

  1. Alles laten passeren.
  2. Alle reacties vooraf controleren.
  3. Enkel de eerste reactie van een gebruiker controleren.
  4. De lezers zelf reacties laten beoordelen.

De eerste twee opties zijn de minst wenselijke. In het eerste geval kan volgens De Nieuwe Reporter “elke idioot een reactie achterlaten” en in het andere geval wordt een lezersforum runnen enorm arbeidsintensief. De andere twee opties zijn volgens de website de meest interessante.

“De nadelen drukken echter zwaar op het tot nu toe uitgebleven succes van de lezersreacties”

Een ander punt van kritiek is dat lezersreacties eigenlijk weinig bijdragen aan de discussie. Een onderzoek van Novi en Domingo (2010) wees uit dat van meer dan 36.000 reacties in Catalaanse kranten, slechts 54% werkelijk een bedrage leverde aan een discussie. Nog geen halve procent was een antwoord op de reactie van een andere lezer. Reinder Rustema formuleert het als volgt:

“Een discussie tussen mensen met totaal verschillende achtergronden die elkaar niet (willen) begrijpen kan spannend en spectaculair zijn, maar het informatieve of constructieve gehalte ervan is er rechtevenredig negatief aan gerelateerd”

De vaak bitsige toon van reacties of commentaren die soms ronduit boertig zijn, dragen niet bij tot een betere debatsfeer. Volgens Singer en Ashman (2009) raken journalisten soms zelfs ontmoedigd wanneer ze sommige reacties lezen. In hun onderzoek citeren ze zo’n journalist:

“Reading comment threads, an online editor said, can lead to “getting very depressed: ‘They all hate us, what’s the point, why don’t we just pack it all in?'” (p. 17)

Moeten er nog fora zijn?

Op basis van deze beperkte literatuurstudie, lijkt de conclusie van Rico den Burger de enige correcte:

“Op basis van de genoemde voordelen concludeer ik dat de innovatie om lezersreacties toe te voegen aan nieuwssites vruchtbaar en betekenisvol kan zijn, de nadelen drukken echter zwaar op het tot nu toe uitgebleven succes van de lezersreacties”

De algemene indruk dat lezersreacties vaker nutteloos dan constructief zijn, krijgt steun van wetenschappelijk onderzoek. De nadelen worden slechts deels gecompenseerd door mogelijke voordelen. De voordelen voor de kwaliteit van de informatie krijgen echter weinig steun vanuit wetenschappelijke hoek. Het gaat dan vaker om het buikgevoel van de expert of journalist.

Misschien weten de redacties (nog) niet hoe ze moeten omgaan met de mondige burger waar de laatste tijd zo veel sprake van is. Als er geen betere formule komt voor lezersfora, kan Marianne Thyssen misschien wel eens gelijk krijgen. Dan palmen de dégoûtants het spreekveld in, terwijl de dégoûtés sleunend tegen een muurtje enkel het hoofd schudden en zwijgen.

Laat dit artikel alvast een poging zijn tot een constructieve en inhoudelijk beargumenteerde lezersreactie. Een lezersreactie gericht aan alle krantenredacties en alle journalisten. Dus beste redacties en journalisten: maak de lezersfora terug interessant en ik sta er terug met beide benen in.


Noot: dit academische artikel werd geschreven in functie van de opleiding Journalistiek.

Advertenties

Over Gunther Malin

Nationaal eindredacteur bij 'Het Laatste Nieuws' en journalist.

Reacties

4 gedachtes over “Krantenfora: interessant of degoutant?

  1. Het spreekwoord “balanceren op een slappe koord” is hier wel van toepassing . Het kaf van het koren scheiden lijkt mij quasi onmogelijk .

    Geplaatst door Martine | 13 januari 2012, 9:13 am
  2. Moeten de mens achter de reacties een gezicht geven, inloggen met facebook zou drempel verhogen! Dan zou het ook mogelijk zijn om personen te bannen

    Geplaatst door Frederik Rooms | 13 januari 2012, 9:42 am
    • Verschillende Amerikaanse kranten experimenteren al met dit soort oplossingen. Zij denken daarbij ook aan Facebook, waar gebruikers gewoon zijn hun mening te geven met naam en foto erbij. Een artikel uit The New York Times van 2010 heeft het daarover. Je kan het hier vinden: http://www.nytimes.com/2010/04/12/technology/12comments.html?partner=rss&emc=rss

      Ik weet dat het op destandaard.be ondertussen ook al verplicht is om in te loggen voor je kan reageren. Maar zoals de journalist van het NYT-artikel zegt: zelfs dan ben je niet zeker dat die persoon zijn/haar echte identiteit gebruikt. Tenzij je werkt via Facebook, zoals jij voorstelt.Maar misschien schrikken mensen er dan wat van terug om Facebook te koppelen aan nieuwswebsites? Ik koppel persoonlijk mijn FB-pagina ook niet graag aan te veel websites, niet om anoniem te blijven, maar omdat ik niet (zeker) weet wat er met mijn gegevens gebeurt.

      De drempel moet alleszins verhoogd worden. Het artikel van de NYT zegt hetzelfde als Marianne Thyssen: veel “serieuze” mensen durven niet meer reageren omdat ze bang zijn uitgescholden te worden.

      Geplaatst door Gunther Malin | 13 januari 2012, 12:13 pm

Trackbacks/Pingbacks

  1. Pingback: Krantenfora: interessant of degoutant? « Zonder Graten - 13 januari 2012

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Archief

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 57 andere volgers

Advertenties
%d bloggers liken dit: